Wachlarz - skąd pochodzi, co symbolizuje i jakie są jego rodzaje?
Wachlarz towarzyszy człowiekowi od ponad 5000 lat. Zaczynał jako liść palmy w rękach egipskiego faraona, skończył jako sekretna broń dam na europejskich dworach. Po drodze zmienił materiał, kształt i znaczenie - ale nigdy nie stracił swojego wyjątkowego charakteru.
Skąd pochodzi wachlarz i jak trafił do Europy?
Najstarsze wachlarze pochodzą ze starożytnego Egiptu - wielkie pęki liści palmowych lub pióropusze z piór na złotych rączkach, którymi służący chłodzili faraonów i kapłanów. Szybko stały się symbolem władzy i luksusu.
Składany wachlarz - taki, jaki znamy dziś - wynaleźli Japończycy w IX wieku. Z Japonii przez Koreę trafił do Chin, a stamtąd do Europy. I tu pojawia się wyjątkowa rola Portugalii - to właśnie portugalscy żeglarze przywieźli składany wachlarz z Azji do Europy w XVI wieku. Katarzyna Medycejska szybko uczyniła go niezbędnym elementem swojej garderoby, a moda na wachlarze rozeszła się po całym kontynencie.
Co symbolizuje wachlarz?
Przez stulecia wachlarz był znacznie więcej niż narzędziem do chłodzenia. Symbolizował elegancję, kobiecość, godność i status. Za czasów Ludwika XIV mówiono, że "dla kobiety wachlarz to berło, które pozwala jej władać światem". Królowa Elżbieta I nosiła go jako symbol panowania nad zamorskimi krajami - przywieziony z daleka podkreślał jej władzę nad egzotycznymi ziemiami.
W XVIII wieku wachlarz nabrał jeszcze jednego znaczenia - stał się narzędziem tajnej komunikacji. Szwedzka królowa Luiza Mirck powołała nawet Zakon Wachlarza, w którym damy dworu uczyły się sekretnego języka gestów. Odpowiednie ułożenie i ruch wachlarzem pozwalały przekazywać wiadomości bez wypowiadania ani jednego słowa - wachlarz przy lewym uchu oznaczał "jesteśmy podsłuchiwani", rozłożony lewą ręką zapraszał do rozmowy.
Jaka jest historia wachlarza w Japonii?
W Japonii wachlarz nigdy nie był tylko dodatkiem do stroju. Towarzyszył ceremonii herbaty, tradycyjnemu tańcowi i teatrowi Noh. Etykieta dworska dokładnie opisywała kiedy i jakiego wachlarza używać - pomyłka była poważnym faux pas. Do dziś wachlarz jest w Japonii rekwizytem tańca, który "przedłuża ramię i wzmacnia ekspresję gestów".
Co oznacza sekretny język wachlarza?
W XVIII-wiecznej Europie każdy gest wachlarzem miał znaczenie. Kilka przykładów które przetrwały do dziś:
- wachlarz przy lewym uchu - uważaj, jesteśmy podsłuchiwani
- wachlarz rozłożony lewą ręką - chodź, porozmawiajmy
- twarz zasłonięta wachlarzem tak by widać było tylko oczy - szukam znajomości
- wachlarz złożony, trzymany w prawej ręce - nie, odmawiam
Sztuka ta nie przetrwała do naszych czasów - ale wachlarz pozostał symbolem kobiecości i elegancji. Docenił go m.in. Karl Lagerfeld który uczynił go swoim osobistym znakiem rozpoznawczym.
Wachlarze na świecie - czym różnią się od siebie?
Poza materiałem wachlarze różnią się też pochodzeniem i tradycją kulturową która za nimi stoi. Najczęściej szukane to wachlarze japońskie, hiszpańskie i portugalskie - każde z nich mają zupełnie inny charakter.
Wachlarz japoński - minimalizm i ceremonia
Wachlarz japoński to najstarszy typ wachlarza składanego - wynaleziony w Japonii w IX wieku. Charakteryzuje się precyzyjnym wykonaniem, często lakonicznymi wzorami - kwiaty wiśni, góra Fuji, złote tło. W Japonii wachlarz to element kultury wysokiej - towarzyszy ceremonii herbaty, tańcowi i teatrowi. Dziś japoński wachlarz to przede wszystkim przedmiot kolekcjonerski i dekoracyjny.
Wachlarz hiszpański - flamenco i temperament
Wachlarz hiszpański to jeden z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Duży, efektowny, często w czerwieni lub czerni - nieodłączny rekwizyt tańca flamenco. Wykonany zazwyczaj z drewna i tkaniny, z charakterystycznym wyrazistym wzorem. Hiszpański wachlarz to symbol temperamentu i kobiecej siły - używany zarówno w tańcu jak i jako codzienny dodatek w gorącym klimacie.
Wachlarz portugalski - ekologia, historia i rzemiosło
Wachlarz portugalski to kategoria wyjątkowa - łączy ekologiczne materiały, tradycję rzemieślniczą i bogatą historię kulturową. To właśnie Portugalia przyniosła wachlarz do Europy w XVI wieku - i do dziś tworzy modele, które są czymś więcej niż pamiątką. Korkowe, drewniane z motywem azulejo i jedwabne z haftami regionalnymi – każdy niesie w sobie kawałek portugalskiej kultury.
Wszystkie trzy rodzaje znajdziesz w naszej kolekcji wachlarzy portugalskich - wysyłamy z Polski.
Jakie są rodzaje wachlarzy?
Współczesne wachlarze dzielą się przede wszystkim ze względu na materiał i przeznaczenie. Trzy najbardziej wyjątkowe rodzaje to te które znajdziesz w Fabryce Korka:
Wachlarz korkowy - ekologiczny i wegański
Wachlarz korkowy to połączenie drewnianych listewek z płatem z naturalnej tkaniny korkowej. Korek pochodzi z kory dębu korkowego rosnącego w Portugalii - zbierany bez wycinania drzewa, w pełni ekologiczny i wegański. Wzory - ptaki, kwiaty, mandala - są wyraziste i żywe. Duże modele świetnie wyglądają jako dekoracja ścienna.
Wachlarz drewniany - z motywami azulejo i fado
Wachlarz drewniany ma klasyczną budowę z materiałowym płatem zdobionym w tradycyjne motywy portugalskie - niebiesko-białą mozaikę azulejo, sardynki czy motywy fado. Elegancki i trwały, dobry dla miłośniczki Portugalii.
Wachlarz jedwabny - kolekcjonerski haft regionalny
Wachlarz jedwabny z kolekcji Terra Lusa to najbardziej kolekcjonerski rodzaj. Każdy model nosi wzór inspirowany tradycją konkretnego regionu Portugalii - haftem z Guimarães, fado wpisanym na listę UNESCO czy azulejo z XVIII wieku. Drewno wiśniowe lub gruszowe, nadruk na sztucznym jedwabiu, 43 x 23 cm.
Gdzie kupić wachlarz korkowy lub portugalski w Polsce?
W Fabryce Korka znajdziesz wszystkie trzy rodzaje - korkowe, drewniane i jedwabne, wysyłane z Polski. Każdy model ma swoją historię i jest wybierany bezpośrednio w Portugalii.
Zajrzyj do naszej kolekcji wachlarzy i znajdź ten, który opowie Twoją historię.
